Musakka – Tadı kıyma ile katmerlenen patlıcanlar hiç bu kadar lezzeti olmadı

238
Özelliği nedir?

Güveçte pişen bu yemeğin adı farklı dillerde “musakka”, “mussaqa’a”, “mousakas”, “moussaka” gibi kullanımı vardır. Nasıl yazıldığı ya da okunduğunu bir kenara bırakırsak, Türkiye ve Yunanistan’daki kullanımı aynıdır. İşte bu leziz patlıcanlı yemeğin tarihi ve ilginç hikayesi…

Musakka nedir?

Musakka, kıyma ve patlıcanın başrol oynadığı güveçte pişen bir yemektir. Genellikle, patlıcanlar kızartılıp domates sosunda pişirilir. Geleneksel tarifin yanında, patates gibi farklı sebzelerle de yapılan birçok versiyonu bulunur. Çoğu tarifte kıyma kullanılsa da bazı tariflerde sote et patlıcan ile başrol oynar.

Tarife Atla

Kökeni

Türkiye’de bilindiği üzere, musakkanın tarihi Osmanlı saray mutfağı ile başlar. Patlıcanın ana yemek olarak mutfağa yerleşmesi ise Araplar sayesinde gerçekleşir. Bu yemeğin en eski tarifi 13. yüzyılda kaleme alınan Kitâbü’t Tabîh adlı Arapça yemek kitabında bulunur. (1) Zaman geçtikçe herkes tarafından bilinen bir yemek haline gelen musakka, o kadar sevilmiştir ki, 18. yüzyıl Osmanlı şairlerinden İbrahim Tirsi’nin birkaç şiirine konu olmuştur. (2)

Bu patlıcanlı yemekten ilk kez musakka ismiyle bahsedildiği yer ise; Mehmet Kâmil tarafından kaleme alınıp 1844’te yayımlanan Melceü’t Tabbâhîn (Aşçıların Sığınağı) adli ilk basılı yemek kitabıdır. Bu kitap, Türabi Efendi’nin 1862 yılında yayımlanan Osmanlı Mutfağı adlı kitabında da yerini almış ve daha sonra İngilizceye çevrilerek farklı dillere kazandırılmıştır. (2)

Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkılmasıyla beraber Türk etkisinden kurtulmak isteyen Yunanlılar, musakkanın üzerine ince, beyaz bir sos olan beşamel sos ekleyip “Batılı” bir dokunuş yaparak yeni bir çeşidini “icat” etmişlerdir. (3) Aslında, Yunanlıların bu dokunuşu yeni bir fikir değil. 13. yüzyılda yazılan bir yemek kitabi Yunan musakkası gibi üzerine sos eklenerek servis edilen buraniyya adlı bir yemekten bahseder. (2)

Etimoloji

Musakka kelimesi İngilizceye 1862’de “muzakka” olarak, Arapçada yoğun sıvı anlamını taşıyan مسقعة (musaqqa’a) kelimesinden geçer. Bazı kaynaklara göre, serin anlamı taşırken, diğer kaynaklar Arapçadaki yassı/yaygan anlamı taşıyan “saqa’a” kelimesinden geldiğini söyler.

Tarif

Musakkanın Türkiye’de birçok farklı çeşidi bulunmaktadır. Vereceğimiz tarif ise en klasik olanı.

Musakka

Porsiyon 6 porsiyon
Hazırlama Süresi 40 dk
Pişirme Süresi 20 dk
Toplam Süre 1 sa

Malzemeler

  • 3 uzun patlıcan
  • 1-2 soğan
  • 3-4 domates
  • 300 gr kıyma
  • 1 demet maydanoz
  • Tuz karabiber, zeytinyağı (lezzetlendirmek için)
  • Ayçiçek yağı kızartma için
  • 1 yemek kaşığı domates salçası
  • 120 ml su

Talimatlar

  • Patlıcanları saplarından ayırıp alacalı soyun. 2 cm’lik aralıklarla yuvarlak kestikten sonra üzerine tuz gezdirip 5-10 dakika kadar suda bekletin. Havlu kâğıt ile kuruladıktan sonra patlıcan dilimlerini ayçiçek yağında hafif renk alana kadar kızartın.
  • Soğanları doğrayın ve ayrı bir tencerede soteleyin. Yumuşayınca, kıymayı ve baharatları ekleyin. Kıyma tamamen kavrulunca iyice doğradığınız domatesleri ekleyip biraz pişirin. Ocağın altını kapatın ve kıydığınız maydanozları ekleyin.
  • Kızarttığınız patlıcanların yarısını fırın kabına yerleştirin. Üzerine kıymalı karışımdan ekleyin. Ardından kalan patlıcanları yerleştirdikten sonra kıyma ile üzerini kapatın.
  • Domates salçasını su ile açın ve kıymanın üzerine dokun. Fırın kabini alüminyum folyo ile kapatın ve 180 derecede 15-20 dakika fırınlayın. Afiyet olsun.

Notlar

Kaynakça
(1) Muhammad bin al-Hasan bin Muhammad bin al-Karîm, “A Baghdad Cookery Book”, Charles Perry, 2005.
(2) Nawal Nasrallah, “In the Beginning there Was No Musakka,” “Food, Culture & Society”, 13:4, 595-606, 2010.
(3) Aglaia Kremenzi ve Anissa Helou, “What’s in the Name of a Dish? The Words Mean what the People of the Mediterranean Want them to Mean…”, “Food and Language: Proceedings of the Oxford Symposium on Food and Cooking 2009”, ed. Richard Hosking, 2009.
Kategori: Ana Yemek
Like
Close
Close